راهنمای نصب و راه اندازی بیم دتکتور زیتکس

نصب صحیح بیم دتکتور یکی از مهم ترین مراحل اجرای سیستم اعلام حریق در فضاهای وسیع و مرتفع است. بیم دتکتور زیتکس با ایجاد یک مسیر نوری بین دستگاه و رفلکتور، به صورت مداوم وضعیت مسیر را بررسی می کند و در صورت کاهش شدت سیگنال ناشی از ورود دود به مسیر پرتو، شرایط حریق را تشخیص می دهد.

با این حال، عملکرد صحیح بیم دتکتور تنها به نصب فیزیکی دستگاه محدود نمی شود. انتخاب محل مناسب، رعایت فاصله از سقف و موانع، انتخاب تعداد صحیح رفلکتورها، سیم کشی صحیح، تنظیم محدوده فاصله، هم راستاسازی دقیق و کالیبراسیون نهایی، همگی در عملکرد صحیح دستگاه تاثیر دارند.

در این مقاله، راهنمای نصب و راه اندازی بیم دتکتور زیتکس را مرحله به مرحله بررسی می کنیم.

پاسخ اول: بیم دتکتور زیتکس چگونه نصب و راه اندازی می شود؟

برای نصب و راه اندازی بیم دتکتور زیتکس ابتدا باید محل مناسب نصب دستگاه و رفلکتور مشخص شود. سپس دستگاه و رفلکتور روی سطوح ثابت نصب شده، سیم کشی انجام می شود و پس از اعمال تغذیه 24 ولت DC، دستگاه وارد حالت راه اندازی و تنظیم می شود.

مراحل اصلی نصب عبارتند از:

1. انتخاب محل مناسب نصب
2. تعیین فاصله بین بیم دتکتور و رفلکتور
3. انتخاب تعداد مناسب رفلکتورها
4. نصب مکانیکی دستگاه و رفلکتور
5. انجام سیم کشی
6. اعمال تغذیه 24 ولت DC
7. ورود به حالت راه اندازی
8. هم راستاسازی بیم دتکتور و رفلکتور
9. تنظیم محدوده فاصله و حساسیت
10. بررسی قدرت سیگنال
11. تکمیل نصب و کالیبراسیون
12. تست عملکرد نهایی

شمایل کلی بیم دتکتور زیتکس

بیم دتکتور زیتکس چگونه کار می کند؟

بیم دتکتور زیتکس با ایجاد یک مسیر نوری بین دستگاه و رفلکتور، فضای تحت حفاظت را به صورت پیوسته پایش می کند.

پرتو مادون قرمز از دستگاه به سمت رفلکتور ارسال شده و پس از برخورد با رفلکتور، به سمت گیرنده بازتاب می شود. در شرایط عادی، شدت سیگنال دریافتی در محدوده مشخصی قرار دارد.

زمانی که دود وارد مسیر پرتو می شود، بخشی از انرژی پرتو توسط ذرات دود تضعیف شده و شدت سیگنال دریافتی کاهش پیدا می کند. اگر میزان کاهش سیگنال از آستانه تنظیم شده عبور کند، بیم دتکتور وضعیت حریق را تشخیص داده و فرمان اعلام حریق را ارسال می کند.

دستگاه علاوه بر تشخیص حریق، وضعیت مسیر نوری، کیفیت سیگنال و عملکرد اجزای داخلی را نیز کنترل می کند و در صورت بروز اختلال، وضعیت خطا را اعلام می کند.

خرید بیم دتکتور زیتکس

شرایط مناسب برای نصب بیم دتکتور زیتکس

پیش از شروع نصب، محل مورد نظر باید از نظر ارتفاع، ابعاد، موانع فیزیکی و شرایط محیطی بررسی شود.

محل نصب بیم دتکتور باید شرایط زیر را داشته باشد:

• مسیر بین بیم دتکتور و رفلکتور کاملا آزاد باشد.
• سطح نصب محکم، ثابت و بدون لرزش باشد.
• دستگاه و رفلکتور در یک راستا قرار بگیرند.
• دستگاه در مجاورت منابع حرارتی نصب نشود.
• از نصب در محل دارای بخار یا گرد و غبار غلیظ خودداری شود.
• جریان شدید هوا در مسیر پرتو وجود نداشته باشد.
• تجهیزات متحرک، جرثقیل سقفی و درب های متحرک در مسیر پرتو قرار نگیرند.
• محل نصب در معرض آب گرفتگی نباشد.
• شرایط محیطی باعث ایجاد میعان در داخل دستگاه یا روی مسیر بیم نشود.

وجود مانع در مسیر پرتو می تواند باعث کاهش دقت عملکرد یا ایجاد آلارم و خطای ناخواسته شود.

شرایط و ارتفاع مناسب نصب بیم دتکتور

ارتفاع مناسب نصب بیم دتکتور زیتکس

ارتفاع نصب یکی از موارد مهم در طراحی و اجرای سیستم بیم دتکتور است.

بر اساس دستورالعمل دستگاه:

• در ساختمان هایی با ارتفاع سقف کمتر از 8 متر، دستگاه باید حدود 0.5 تا 1 متر پایین تر از سقف نصب شود.
• در ارتفاع های بیشتر از 8 متر نیز محل نصب باید حداقل 0.5 متر پایین تر از سقف باشد.
• فاصله پیشنهادی نصب از سقف حدود 30 تا 50 سانتی متر است.
• در شرایط عادی، فاصله حدود 30 سانتی متر از سقف می تواند بازده تشخیص مناسبی ایجاد کند.
• فاصله عمودی مسیر پرتو از موانعی مانند قفسه ها، تجهیزات یا کالاهای انبار شده باید حداقل 2.5 متر باشد.
• فاصله عمودی دستگاه تا سقف نباید از 1 متر بیشتر شود.

در سقف های شیب دار نیز محل نصب باید با توجه به شکل سقف و شرایط پروژه انتخاب شود تا مسیر پرتو به شکل مناسبی فضای تحت حفاظت را پوشش دهد.

فاصله بیم دتکتور و تعداد رفلکتورها

انتخاب تعداد رفلکتور برای بیم دتکتور زیتکس

تعداد رفلکتورها بر اساس فاصله بین بیم دتکتور و رفلکتور تعیین می شود.

طبق دستورالعمل این مدل:

استفاده از تعداد مناسب رفلکتور باعث افزایش کیفیت بازتاب سیگنال نوری و عملکرد دقیق تر دستگاه می شود.

بنابراین پیش از نصب، ابتدا باید فاصله واقعی میان بیم دتکتور و محل رفلکتور مشخص شود.

نصب مکانیکی بیم دتکتور زیتکس

پس از انتخاب محل نصب، ابتدا محل استقرار بیم دتکتور و رفلکتور مشخص می شود.

پایه نصب باید با استفاده از پیچ و رول پلاک مناسب به سطح مورد نظر محکم شود. پس از نصب پایه، بیم دتکتور روی پایه قرار گرفته و رفلکتور نیز دقیقا در امتداد محور دستگاه نصب می شود.

در این مرحله تنها هم راستاسازی اولیه انجام می شود و تنظیم دقیق دستگاه پس از انجام سیم کشی و اعمال تغذیه صورت می گیرد.

نکته مهم این است که پایه دستگاه و محل نصب رفلکتور نباید دچار لرزش یا جابه جایی شوند؛ زیرا تغییر موقعیت می تواند باعث تغییر مسیر پرتو و کاهش کیفیت سیگنال شود.

ترمینال‌های سیم‌کشی بیم دتکتور

سیم کشی بیم دتکتور زیتکس

پس از نصب مکانیکی، سیم کشی دستگاه انجام می شود.

کابل ها از طریق گلند وارد دستگاه می شوند و حداکثر سطح مقطع کابل قابل اتصال به ترمینال ها 1.5 میلی متر مربع اعلام شده است.

تغذیه دستگاه 24VDC است و هنگام اتصال منبع تغذیه باید قطب مثبت و منفی رعایت شود.

معرفی ترمینال های بیم دتکتور

خروجی رله حریق در حالت عادی به صورت Normally Open (NO) است.

خروجی رله خطا نیز برای ارسال وضعیت خطا به سیستم اعلام حریق استفاده شده و در حالت عادی به صورت Normally Closed (NC) است.

اتصال بیم دتکتور زیتکس به پنل اعلام حریق متعارف

در صورتی که یک بیم دتکتور در یک زون مجزا استفاده شود، اتصال دستگاه به زون پنل اعلام حریق متعارف مطابق نقشه ارائه شده در دیتاشیت انجام می شود.

در این روش، ترمینال های مربوط به Setup طبق دستورالعمل به یکدیگر متصل شده و تغذیه 24VDC از پنل دریافت می شود.

همچنین برای اتصال یک یا چند بیم دتکتور به زون، مقاومت های مشخص شده در نقشه سیم کشی مورد استفاده قرار می گیرند.

برای نمونه، در اتصال چند بیم دتکتور به یک زون، مقاومت 680Ω و مقاومت انتهای خط 6.8kΩ طبق نقشه دیتاشیت در مدار قرار می گیرند.

بنابراین در اجرای سیم کشی، استفاده از نقشه مربوط به نوع اتصال بسیار مهم است.

آماده سازی قبل از راه اندازی بیم دتکتور

قبل از ورود به مرحله راه اندازی باید تمام مراحل نصب و سیم بندی بررسی شوند.

موارد زیر باید کنترل شوند:

1. بیم دتکتور و رفلکتور دقیقا مقابل یکدیگر قرار گرفته باشند.
2. دستگاه و رفلکتور روی یک محور مناسب قرار داشته باشند.
3. مسیر دید بین دستگاه و رفلکتور کاملا آزاد باشد.
4. تعداد رفلکتورها متناسب با فاصله انتخاب شده باشد.
5. محدوده فاصله دستگاه مطابق فاصله واقعی تنظیم شده باشد.
6. سیم بندی ترمینال ها بررسی شده باشد.
7. ولتاژ ورودی مناسب باشد.
8. قطبیت تغذیه رعایت شده باشد.

پس از بررسی این موارد می توان دستگاه را وارد مرحله راه اندازی و تنظیم کرد.

ورود بیم دتکتور زیتکس به حالت راه اندازی

برای ورود به حالت تنظیم و راه اندازی، ابتدا دستگاه روشن شده و تغذیه 24VDC به آن اعمال می شود.

سپس ابزار مغناطیسی مربوط به تنظیم دستگاه در نزدیکی محل مشخص شده برای Reed Switch قرار گرفته و حدود 2 ثانیه نگه داشته می شود.

پس از فعال شدن حالت تنظیم:

• LED سبز Alignment روشن می شود.
• LED قرمز Fire به صورت سریع چشمک می زند.
• لیزر تنظیم بیم روشن می شود.

پس از آن ابزار مغناطیسی از دستگاه دور می شود.

در طول فرآیند راه اندازی، مسیر بین بیم دتکتور و رفلکتور باید کاملا آزاد باشد.

هم راستاسازی بیم دتکتور و رفلکتور

یکی از مهم ترین مراحل راه اندازی بیم دتکتور زیتکس، هم راستاسازی دستگاه و رفلکتور است.

هدف از هم راستاسازی این است که پرتو لیزر در مرکز رفلکتور قرار گرفته و بیشترین کیفیت سیگنال دریافتی حاصل شود.

این کار با استفاده از پیچ های تنظیم افقی و عمودی دستگاه انجام می شود.

بهتر است تنظیم پیچ ها به صورت تدریجی انجام شود تا پرتو لیزر در مرکز رفلکتور قرار گیرد و مقدار سیگنال دریافتی به محدوده مناسب برسد.

پس از تنظیم اولیه، مقدار قدرت سیگنال از طریق نمایشگر دیجیتال دستگاه بررسی می شود.

تنظیم فاصله بیم دتکتور زیتکس

بیم دتکتور دارای چهار محدوده قابل انتخاب برای فاصله تشخیص است:

محدوده پیش فرض کارخانه در دیتاشیت 20 تا 40 متر اعلام شده است.

انتخاب محدوده باید بر اساس فاصله واقعی بین بیم دتکتور و رفلکتور انجام شود. تنظیم محدوده صحیح، نقش مهمی در رسیدن دستگاه به شرایط کاری مناسب دارد.

تنظیم DIP Switch

تنظیم حساسیت بیم دتکتور

در کنار تنظیم محدوده فاصله، حساسیت بیم دتکتور نیز از طریق DIP Switch قابل تنظیم است.

تنظیم حساسیت باید متناسب با شرایط محیط و نیاز پروژه انجام شود. هدف این است که دستگاه بتواند کاهش سیگنال ناشی از دود را تشخیص دهد و در عین حال شرایط محیطی باعث ایجاد آلارم ناخواسته نشود.

به همین دلیل، پس از نصب و هم راستاسازی، وضعیت سیگنال باید بررسی شود و در صورت نیاز تنظیمات فاصله و حساسیت اصلاح شوند.

تست عملکرد Fire و Fault

قدرت سیگنال بیم دتکتور زیتکس چگونه بررسی می شود؟

یکی از قابلیت های مهم بیم دتکتور زیتکس، نمایش قدرت سیگنال دریافتی روی نمایشگر دیجیتال در حالت Commissioning Mode است.

مقدار سیگنال در بازه 0 تا 9 نمایش داده می شود و بیانگر کیفیت سیگنال بازتابی دریافتی از رفلکتور است.

بر اساس راهنمای دستگاه:

• مقدار 0 نشان دهنده وضعیت عادی و قابل استفاده است.
• مقادیر 6 و 7 در محدوده بهترین عملکرد قرار دارند.
• عدد 8 از نظر تئوری قدرت سیگنال بیشتری را نشان می دهد، اما لزوما بهترین وضعیت عملکرد دستگاه نیست.
• اگر مقدار سیگنال 1 یا 2 باشد، می توان با انتخاب محدوده فاصله بالاتر، شرایط عملکرد را بهینه کرد.
• در صورت مسدود بودن کامل مسیر یا دریافت نکردن سیگنال بازتابی، دستگاه قادر به عملکرد صحیح نخواهد بود و باید مسیر و تنظیمات مجددا بررسی شوند.

در مرحله تنظیم، هدف صرفا رسیدن به بیشترین عدد ممکن نیست؛ بلکه باید دستگاه در محدوده مناسب عملکرد قرار گیرد.

تنظیم خودکار قدرت سیگنال

طبق دستورالعمل بیم دتکتور زیتکس، دستگاه پس از پایان فرآیند تنظیم می تواند جریان فرستنده را به صورت خودکار تنظیم کند تا قدرت سیگنال در محدوده مناسب عملکرد قرار گیرد.

به عنوان مثال، اگر در زمان تنظیم مقدار سیگنال در محدوده بالاتری قرار داشته باشد، دستگاه می تواند جریان فرستنده را کاهش دهد تا مقدار سیگنال به محدوده کاری مناسب برسد.

این تنظیم خودکار دارای محدودیت هایی است. بنابراین اگر پس از انتخاب محدوده مناسب، سیگنال همچنان بسیار ضعیف باشد، باید وضعیت نصب، هم راستایی و سطح یا تعداد صفحات رفلکتور بررسی شود.

تکمیل نصب بیم دتکتور زیتکس

پس از اطمینان از هم راستایی مناسب بیم دتکتور و رفلکتور و قرار گرفتن کیفیت سیگنال در محدوده قابل قبول، مرحله تکمیل نصب انجام می شود.

مراحل نهایی شامل موارد زیر است:

1. بررسی مقدار کیفیت سیگنال.
2. قرار دادن پوشش دستگاه در محل خود.
3. محکم کردن پیچ های پوشش.
4. قرار دادن ابزار مغناطیسی در محل مشخص شده برای خروج از حالت راه اندازی.
5. خارج کردن ابزار مغناطیسی پس از خاموش شدن LED سبز.
6. انتظار برای انجام فرآیند تنظیم و کالیبراسیون داخلی دستگاه.

در مرحله کالیبراسیون، LED های سبز، زرد و قرمز می توانند روشن و خاموش شوند تا فرآیند تنظیم داخلی تکمیل شود.

پس از پایان این مرحله، دستگاه وارد وضعیت آماده به کار می شود.

چرا هم راستاسازی بیم دتکتور اهمیت دارد؟

بیم دتکتور برای تشخیص دود به دریافت صحیح پرتو بازتاب شده از رفلکتور وابسته است. بنابراین اگر دتکتور و رفلکتور به درستی مقابل یکدیگر قرار نگرفته باشند، کیفیت سیگنال کاهش پیدا می کند.

هم راستاسازی صحیح باعث می شود:

• پرتو به مرکز رفلکتور برسد.
• سیگنال بازتابی مناسب دریافت شود.
• تنظیم دستگاه با دقت بیشتری انجام شود.
• احتمال خطای ناشی از کاهش سیگنال کاهش پیدا کند.
• دستگاه در شرایط کاری مناسب قرار بگیرد.

به همین دلیل، هم راستاسازی را نباید صرفا یک مرحله ظاهری در نصب بیم دتکتور در نظر گرفت.

خطاهای رایج هنگام نصب بیم دتکتور زیتکس

چند اشتباه می تواند باعث عملکرد نامناسب بیم دتکتور شود:

نصب روی سطح لرزان

اگر پایه دستگاه یا رفلکتور روی سطحی با لرزش نصب شود، هم راستایی دستگاه در طول زمان تغییر می کند.

وجود مانع در مسیر پرتو

وجود تجهیزات، جرثقیل، درب متحرک یا سایر موانع در مسیر پرتو می تواند باعث کاهش سیگنال یا ایجاد خطا شود.

انتخاب اشتباه محدوده فاصله

محدوده فاصله باید بر اساس فاصله واقعی میان دتکتور و رفلکتور انتخاب شود.

توجه نکردن به تعداد رفلکتورها

در فاصله های مختلف باید تعداد مناسب رفلکتورها استفاده شود.

تنظیم نکردن دقیق دستگاه

روشن شدن بیم دتکتور به معنی پایان عملیات نصب نیست. هم راستاسازی و بررسی قدرت سیگنال نیز باید انجام شود.

تماس با Reed Switch

در دیتاشیت تاکید شده است که تجهیزات داخلی دستگاه حساس هستند و به ویژه باید از تماس فیزیکی با Reed Switch خودداری شود.

جمع بندی

نصب و راه اندازی بیم دتکتور زیتکس یک فرآیند چند مرحله ای است که از انتخاب محل مناسب شروع شده و تا تنظیم و کالیبراسیون نهایی ادامه پیدا می کند.

برای عملکرد صحیح دستگاه باید ابتدا محل نصب، ارتفاع، موانع و شرایط محیطی بررسی شود. سپس با توجه به فاصله بین دستگاه و رفلکتور، تعداد مناسب رفلکتورها انتخاب و تجهیزات روی سطوح ثابت نصب شوند.

پس از سیم کشی و اعمال تغذیه 24VDC، دستگاه وارد حالت راه اندازی شده و با استفاده از ابزار مغناطیسی، لیزر و پیچ های تنظیم، هم راستاسازی انجام می شود. در ادامه محدوده فاصله و حساسیت تنظیم شده و قدرت سیگنال از طریق نمایشگر دیجیتال بررسی می شود.

در نهایت پس از قرار گرفتن سیگنال در محدوده مناسب، دستگاه از حالت راه اندازی خارج شده و فرآیند تنظیم و کالیبراسیون داخلی انجام می شود.

بنابراین برای نصب بیم دتکتور زیتکس، صرفا رعایت سیم کشی کافی نیست و تمام مراحل مکانیکی، نوری و تنظیمات الکترونیکی باید مطابق دستورالعمل دستگاه انجام شود.

سوالات متداول

فاصله مناسب نصب بیم دتکتور زیتکس چقدر است؟

بیم دتکتور زیتکس دارای چهار محدوده تنظیم فاصله شامل 8 تا 20، 20 تا 40، 40 تا 70 و 70 تا 100 متر است.

برای فاصله 8 تا 40 متر چند رفلکتور لازم است؟

طبق دستورالعمل این مدل، برای فاصله 8 تا 40 متر استفاده از یک رفلکتور کافی است.

آیا بیم دتکتور زیتکس نیاز به هم راستاسازی دارد؟

بله. پس از نصب و اعمال تغذیه، دستگاه باید با استفاده از لیزر و پیچ های تنظیم افقی و عمودی با رفلکتور هم راستا شود.

قدرت سیگنال بیم دتکتور چگونه مشخص می شود؟

قدرت سیگنال در حالت Commissioning Mode از طریق نمایشگر دیجیتال دستگاه نمایش داده می شود و مقدار آن بین 0 تا 9 قرار می گیرد.

تغذیه بیم دتکتور زیتکس چند ولت است؟

تغذیه دستگاه 24VDC است و رعایت قطبیت مثبت و منفی هنگام سیم کشی ضروری است.

آیا می توان بیم دتکتور زیتکس را به پنل اعلام حریق متعارف متصل کرد؟

بله. در دیتاشیت، نقشه اتصال بیم دتکتور به زون پنل اعلام حریق متعارف و همچنین نمونه اتصال به سیستم آدرس پذیر ارائه شده است.