محل نصب و مراحل نصب شستی اعلام حریق زیتکس؛ راهنمای کامل نصب و جانمایی

پاسخ اول: شستی اعلام حریق زیتکس یکی از مهم ترین تجهیزات اعلام دستی حریق است که باید در محل هایی نصب شود که در زمان مشاهده آتش، به سرعت قابل مشاهده و در دسترس باشد. بهترین محل های نصب شستی معمولا در مسیرهای خروج، مجاورت درب های خروج، راهروها، ورودی و خروجی راه پله و نقاطی است که افراد هنگام ترک ساختمان از کنار آن عبور می کنند. ارتفاع نصب نیز باید مطابق ضوابط پروژه و استاندارد مورد استفاده تعیین شود؛ در دستورالعمل های اجرایی رایج، ارتفاع حدود 120 ± 20 سانتی متر از کف تمام شده ذکر شده است.

در شستی های زیتکس، علاوه بر جانمایی صحیح، نوع شستی نیز اهمیت دارد؛ زیرا روش سیم کشی و تنظیمات شستی کانونشنال با شستی آدرس پذیر یکسان نیست.

جدول مراحل نصب شستی اعلام حریق زیتکس

شستی اعلام حریق زیتکس چیست؟

شستی اعلام حریق یا Manual Call Point تجهیزی است که امکان اعلام دستی حریق را برای افراد حاضر در ساختمان فراهم می کند.

در صورتی که فردی قبل از فعال شدن دتکتور دود یا حرارت متوجه آتش شود، می تواند با فعال کردن شستی، سیگنال حریق را به پنل مرکزی ارسال کند.

در نتیجه:

فرد → شستی → مدار زون یا لوپ → پنل اعلام حریق → آژیر و فلاشر

به همین دلیل شستی باید در محلی قرار بگیرد که فرد برای دسترسی به آن مجبور به نزدیک شدن به محل آتش سوزی نشود.

انواع شستی اعلام حریق زیتکس

زیتکس شستی های کانونشنال و آدرس پذیر تولید می کند و برای هر سیستم، راهنمای نصب اختصاصی در اختیار کاربران قرار داده است.

شستی کانونشنال زیتکس ZI-CP 95

مدل ZI-CP 95 یکی از شستی های کانونشنال زیتکس است.

این شستی از نوع Resettable یا قابل برگشت است و برای استفاده در محیط های داخلی طراحی شده است. بدنه آن از ABS مقاوم در برابر حرارت ساخته شده و دارای ترمینال سوکتی جداشونده برای تسهیل نصب است.

برخی مشخصات مهم ZI-CP 95:

این مشخصات مربوط به مدل ZI-CP 95 است و نباید به سایر مدل های شستی زیتکس تعمیم داده شود.

شستی آدرس پذیر زیتکس ZX-CP 4000 AD

مدل ZX-CP 4000 AD برای سیستم های آدرس پذیر زیتکس طراحی شده است.

یکی از تفاوت های مهم این مدل با شستی کانونشنال، وجود ایزولاتور داخلی است. در صورت ایجاد اتصال کوتاه در مسیر سیم کشی، ایزولاتور به محافظت از سایر بخش های سیستم کمک می کند.

این شستی دارای قابلیت Soft Addressing است و آدرس آن می تواند از طریق پنل یا Programmer تنظیم شود.

همچنین امکان تنظیم عملکرد خروجی شستی به صورت آلارم یا دستور تخلیه وجود دارد و برای آن قابلیت Identification نیز در نظر گرفته شده است.

مشخصات مهم این مدل:

محل نصب شستی اعلام حریق زیتکس کجاست؟

جانمایی شستی یکی از مهم ترین قسمت های طراحی سیستم اعلام حریق است.

قاعده اصلی این است:

شستی باید در مسیر دسترسی و خروج افراد، کاملا قابل مشاهده و به آسانی قابل دسترسی باشد.

محل های مهم نصب عبارتند از:

1. کنار درب خروج

یکی از بهترین محل ها برای نصب شستی، مجاورت درب های خروج ساختمان است.

فردی که ساختمان را ترک می کند باید بتواند بدون جست وجوی طولانی، شستی را مشاهده و در صورت نیاز فعال کند.

طبق برخی دستورالعمل های اجرایی، شستی در مجاورت درب پلکان خروج و در فاصله حداکثر حدود 1.5 متر از درب در نظر گرفته می شود.

2. ورودی راه پله

راه پله مسیر اصلی خروج اضطراری است و به همین دلیل جانمایی شستی در نزدیکی ورودی آن اهمیت زیادی دارد.

3. راهروها

در راهروهای ساختمان، شستی ها باید در نقاطی قرار بگیرند که مسیر دسترسی افراد به آنها کوتاه و واضح باشد.

4. ورودی و خروجی ساختمان

در ساختمان های بزرگ، ورودی ها و خروجی های اصلی از نقاط مهم برای جانمایی شستی هستند.

5. پارکینگ و زیرزمین

در پروژه هایی که پارکینگ یا زیرزمین دارند، ورودی های مسیر خروج، رمپ و دسترسی به راه پله باید در طراحی جانمایی بررسی شوند. دستورالعمل های اجرایی آتش نشانی نیز بر نصب شستی در محل هایی مانند زیرزمین و ورودی رمپ تأکید دارند.

ارتفاع نصب شستی اعلام حریق زیتکس

ارتفاع یکی از مهم ترین پارامترهای نصب شستی است.

در دستورالعمل اجرایی مورد استناد، ارتفاع نصب شستی 120 ± 20 سانتی متر از کف تمام شده تعیین شده است. یعنی محدوده حدود 100 تا 140 سانتی متر از کف تمام شده.

در بسیاری از پروژه ها ارتفاع حدود 1.4 متر نیز به عنوان مقدار رایج دیده می شود.

بنابراین در پروژه واقعی بهتر است ارتفاع نهایی با ضوابط آتش نشانی پروژه، استاندارد مورد استفاده و نقشه تاییدشده تطبیق داده شود.

نکته مهم

ارتفاع را از کف تمام شده تا قسمت مربوط به محل فعال سازی شستی در نظر بگیرید، نه صرفا از کف تا لبه بالایی قاب.

فاصله شستی های اعلام حریق زیتکس از یکدیگر

فاصله شستی ها نباید صرفا بر اساس طول ساختمان تعیین شود؛ معیار مهم، حداکثر مسیر دسترسی فرد تا یک شستی است.

در یک دستورالعمل اجرایی، حداکثر فاصله پیمایش برای رسیدن به شستی:

• مسیر غیرمستقیم: حداکثر 45 متر
• مسیر مستقیم: حداکثر 30 متر

ذکر شده است. همچنین در مسیرهای خروج و شرایط خاص ممکن است فاصله کمتر در نظر گرفته شود.

از طرف دیگر، برخی منابع آموزشی فاصله 45 متر را برای مسیرهای معمول و کم خطر ذکر می کنند.

بنابراین عدد فاصله را نباید به صورت کورکورانه برای تمام پروژه ها اجرا کرد؛ نقشه معماری، نوع کاربری، مسیر واقعی حرکت و ضوابط سازمان آتش نشانی تعیین کننده هستند.

جانمایی شستی در راه پله

راه پله یکی از مهم ترین مسیرهای فرار ساختمان است.

در دستورالعمل اجرایی مورد بررسی، نصب شستی در فضای راه پله به صورت یک طبقه در میان ذکر شده است.

اما در پروژه های مختلف ممکن است نقشه تاییدشده آتش نشانی الزام متفاوتی داشته باشد.

بنابراین در زمان اجرای پروژه باید نقشه تایید شده ملاک نهایی قرار گیرد.

شرایط مناسب محل نصب شستی زیتکس

محل نصب شستی باید دارای ویژگی های زیر باشد:

محل هایی که نباید شستی اعلام حریق نصب شود

نصب شستی در هر نقطه از ساختمان صحیح نیست.

از نصب آن در محل هایی مانند موارد زیر خودداری کنید:

• پشت درب
• پشت ستون یا دیوار کاذب
• پشت تجهیزات
• داخل کابینت
• محل های تاریک و غیرقابل مشاهده
• محل هایی که دسترسی به آنها دشوار است
• نقاطی که احتمال برخورد مداوم با شستی وجود دارد
• محل هایی که افراد برای رسیدن به آن مجبور به نزدیک شدن به منطقه خطر هستند

هدف این است که شستی از مسیر خروج قابل مشاهده و قابل دسترسی باشد.

مراحل نصب شستی اعلام حریق زیتکس

حالا به بخش اجرایی می رسیم.

مرحله اول: بررسی نقشه اعلام حریق

قبل از هرگونه سوراخ کاری یا سیم کشی، نقشه اعلام حریق را بررسی کنید.

در این مرحله مشخص می شود:

• هر شستی مربوط به کدام زون است؟
• کدام شستی در مسیر خروج قرار دارد؟
• محل پنل کجاست؟
• مسیر کابل کشی چگونه است؟
• محل دتکتورها و آژیرها کجاست؟
• شستی ها در چه ارتفاعی قرار می گیرند؟

مرحله دوم: انتخاب مدل شستی

ابتدا مشخص کنید سیستم شما:

کانونشنال است یا آدرس پذیر؟

اگر سیستم کانونشنال باشد، باید شستی سازگار با همان سیستم مانند ZI-CP 95 انتخاب شود.

اگر سیستم آدرس پذیر زیتکس باشد، می توان از شستی آدرس پذیر مانند ZX-CP 4000 AD استفاده کرد.

این دو شستی از نظر ساختار و نحوه ارتباط با پنل یکسان نیستند.

مرحله سوم: علامت گذاری محل نصب

بعد از مشخص شدن موقعیت، ارتفاع نصب روی دیوار علامت گذاری می شود.

در این مرحله باید بررسی شود که:

• محل با نقشه مطابقت دارد.
• مانعی جلوی شستی وجود ندارد.
• ارتفاع صحیح است.
• مسیر کابل قابل اجرا است.
• شستی در معرض دید قرار دارد.

مرحله چهارم: نصب پایه یا بدنه شستی

مدل ZI-CP 95 زیتکس برای نصب روکار طراحی شده و بدنه آن دارای فضای مناسب برای ورود و خروج سیم های زون است. همچنین ترمینال سوکتی جداشونده نصب را آسان تر می کند.

بدنه باید کاملا محکم روی سطح نصب شود تا هنگام استفاده، حرکت یا لق شدن نداشته باشد.

مرحله پنجم: سیم کشی شستی کانونشنال زیتکس

در سیستم کانونشنال، شستی در مدار زون قرار می گیرد.

اما شماره ترمینال و نحوه قرارگیری مقاومت یا تجهیزات انتهای خط باید دقیقا مطابق مدل شستی و پنل باشد.

برای مثال، مشخصات رسمی ZI-CP 95 مقاومت آلارم 1KΩ را اعلام کرده است.

در برخی پنل ها و شستی های زیتکس، روش اتصال انتهای خط یا مقاومت مدار می تواند متفاوت باشد؛ بنابراین استفاده از یک نقشه سیم کشی عمومی برای همه مدل ها کار درستی نیست.

مرحله ششم: سیم کشی شستی آدرس پذیر زیتکس

در مدل ZX-CP 4000 AD، سیم ها علاوه بر تأمین ولتاژ، وظیفه ارتباط داده را نیز بر عهده دارند.

این شستی در مدار لوپ سیستم آدرس پذیر قرار می گیرد و دارای ایزولاتور داخلی است.

در این مدل، آدرس شستی باید مطابق طراحی سیستم تنظیم شود.

مرحله هفتم: تنظیم آدرس شستی

این مرحله مخصوص شستی های آدرس پذیر است.

مدل ZX-CP 4000 AD امکان آدرس دهی نرم افزاری از طریق پنل یا Programmer را دارد.

پس از نصب باید:

1. شستی در لوپ قرار گیرد.
2. پنل دستگاه را شناسایی کند.
3. آدرس اختصاص داده شود.
4. محل شستی در نقشه ثبت شود.
5. عملکرد آن تست شود.

مرحله هشتم: نصب قاب و قسمت فعال کننده

بعد از تکمیل سیم کشی، قسمت جلویی شستی نصب می شود.

در مدل ZI-CP 95، مکانیزم شستی قابل برگشت است و با استفاده از کلید مخصوص می توان آن را بعد از تست به وضعیت اولیه برگرداند.

این ویژگی باعث می شود تست های دوره ای بدون تعویض شیشه انجام شوند.

مرحله نهم: تست شستی

بعد از نصب، تست عملکرد ضروری است.

در تست باید بررسی شود که:

فعال کردن شستی → دریافت سیگنال توسط پنل → نمایش حریق زون/آدرس → فعال شدن آژیرها

به درستی انجام شود.

برای مدل آدرس پذیر علاوه بر این موارد باید بررسی شود که آدرس صحیح شستی در پنل نمایش داده شود.

مرحله دهم: ریست کردن شستی

پس از انجام تست، شستی باید به حالت عادی بازگردد.

در ZI-CP 95 امکان Reset با کلید مخصوص وجود دارد و نیازی به باز کردن کامل شستی برای برگشت به حالت اولیه نیست.

در ZX-CP 4000 AD نیز مکانیزم Resettable پیش بینی شده است.

اشتباهات رایج در نصب شستی زیتکس

یکی از مشکلات رایج در اجرای سیستم های اعلام حریق، جانمایی نادرست شستی است.

نصب شستی در ارتفاع نامناسب

اگر شستی خیلی پایین یا خیلی بالا نصب شود، دسترسی سریع به آن دشوار می شود.

قرار دادن شستی پشت درب

این کار می تواند دسترسی سریع به شستی را مختل کند.

پوشاندن شستی با دکوراسیون

شستی باید از مسیر عبور قابل مشاهده باشد.

استفاده از شستی نامتناسب با پنل

شستی کانونشنال و آدرس پذیر را نباید بدون بررسی سازگاری جایگزین یکدیگر کرد.

اشتباه در مقاومت انتهای خط

در سیستم کانونشنال، مقدار و نحوه اتصال End of Line باید طبق مستندات همان پنل و مدار باشد.

تست نکردن بعد از نصب

صرف روشن شدن پنل به معنی صحت کامل سیستم نیست. شستی باید به صورت عملی تست شود.

چک لیست نهایی نصب شستی اعلام حریق زیتکس

قبل از تحویل پروژه این موارد بررسی شود:

تفاوت نصب شستی کانونشنال و آدرس پذیر زیتکس

مشخصات جدول مربوط به داده های اعلام شده برای همین دو مدل است.

جمع بندی

محل نصب و جانمایی شستی اعلام حریق زیتکس باید با هدف دسترسی سریع افراد در شرایط اضطراری انجام شود. شستی ها معمولا در مسیرهای خروج، نزدیک درب های خروج و راه پله، راهروها و نقاط استراتژیک ساختمان قرار می گیرند.

ارتفاع، فاصله دسترسی، تعداد شستی ها و محل دقیق آنها باید بر اساس نقشه تاییدشده پروژه، استانداردهای مورد استفاده و ضوابط سازمان آتش نشانی مربوطه تعیین شود.

از طرف دیگر، نصب شستی زیتکس فقط به پیچ کردن آن روی دیوار محدود نمی شود؛ انتخاب مدل مناسب، اجرای صحیح کابل کشی، رعایت ترمینال ها، تنظیم آدرس در مدل های آدرس پذیر و انجام تست نهایی، همگی بخشی از یک نصب اصولی هستند.

زیتکس برای محصولات خود صفحه اختصاصی راهنمای نصب دارد و مدل های کانونشنال و آدرس پذیر را به صورت جداگانه مستندسازی کرده است.