اعلام حریق زیتکس
اعلام حریق سنس
اعلام حریق آریاک
اعلام حریق تسلا
اعلام حریق زتا
اعلام حریق سایان
آژیر اعلام حریق
سیستم اعلام حریق آزمایشگاه و راههای جلوگیری از آتشسوزی
آزمایشگاهها به دلیل استفاده از مواد شیمیایی قابل اشتعال، تجهیزات حرارتی، گازها و جریان برق، از جمله پرخطرترین فضاها از نظر وقوع آتشسوزی محسوب میشوند.
کوچکترین خطا در نگهداری مواد یا نقص در تجهیزات میتواند منجر به حادثهای جدی شود. به همین دلیل، طراحی و اجرای یک سیستم اعلام حریق مناسب برای آزمایشگاه در کنار رعایت اصول پیشگیرانه، نقش حیاتی در حفظ ایمنی افراد و تجهیزات دارد.
اهمیت سیستم اعلام حریق در آزمایشگاه
برخلاف ساختمانهای مسکونی، در آزمایشگاهها معمولاً آتشسوزی بهصورت ناگهانی و با شعله مستقیم آغاز میشود و در بسیاری موارد قبل از ایجاد دود غلیظ، گسترش مییابد. بنابراین استفاده از سیستمهای تشخیص سریع و دقیق اهمیت زیادی دارد.
یک سیستم اعلام حریق استاندارد در آزمایشگاه باید:
- آتش را در کمترین زمان ممکن تشخیص دهد
- در برابر بخارات شیمیایی و آلودگی مقاوم باشد
- آلارم اشتباه حداقلی داشته باشد
- قابلیت اتصال به سیستم اطفای حریق را داشته باشد
بهترین دتکتورها و آشکارسازها برای آزمایشگاه
انتخاب نوع آشکارساز در آزمایشگاه باید بر اساس نوع فعالیت، مواد مورد استفاده و سطح خطر انجام شود. در ادامه، مناسبترین دتکتورها برای این محیطها معرفی میشوند:
- دتکتور شعله (Flame Detector)
دتکتور شعله یکی از بهترین گزینهها برای آزمایشگاههایی است که با مواد قابل اشتعال، حلالها یا گازهای آتشزا سروکار دارند.
مزایا:
- تشخیص مستقیم شعله بدون نیاز به دود یا حرارت
- سرعت واکنش بسیار بالا
- مناسب آتشسوزیهای ناگهانی
انواع مناسب آزمایشگاه:
- UV
- IR
- UV/IR ترکیبی (دقیقترین مدل)
کاربرد:
آزمایشگاههای شیمی، پتروشیمی، داروسازی و مراکز تحقیقاتی پیشرفته
- دتکتور حرارتی افزایشی (Rate of Rise)
این نوع دتکتور افزایش ناگهانی دما را تشخیص میدهد و در محیطهایی که بخار یا دود معمولی وجود دارد، عملکرد بهتری نسبت به دتکتور دود دارد.
مزایا:
- مقاوم در برابر بخار و آلودگی
- آلارم اشتباه کمتر
- مناسب محیطهای گرم
کاربرد:
آزمایشگاههای دارای تجهیزات حرارتی، اتاق دستگاهها و آزمایشگاههای صنعتی
- دتکتور حرارتی ثابت
در صورتی که دما از حد مشخصی عبور کند، این دتکتور فعال میشود.
مزایا:
- عملکرد ساده و پایدار
- مناسب فضاهای خاص با دمای کنترلشده
کاربرد:
اتاق تجهیزات، آزمایشگاههای خاص با احتمال افزایش شدید دما
- دتکتور دود (با احتیاط در آزمایشگاه)
دتکتور دود معمولاً گزینه اول آزمایشگاه نیست، اما در بخشهای اداری یا انبارهای جداگانه میتواند استفاده شود.
نکته مهم:
در آزمایشگاههایی که بخار، دود شیمیایی یا ذرات معلق وجود دارد، استفاده از دتکتور دود ممکن است باعث آلارم اشتباه شود.
- آشکارساز گاز
در آزمایشگاههایی که با گازهای قابل اشتعال یا سمی کار میشود، استفاده از دتکتور گاز در کنار سیستم اعلام حریق ضروری است.
کاربردها:
- تشخیص نشت گاز
- جلوگیری از انفجار
- تکمیل سیستم ایمنی آزمایشگاه
بهترین ترکیب سیستم اعلام حریق برای آزمایشگاه
کارشناسان ایمنی توصیه میکنند سیستم اعلام حریق آزمایشگاه به صورت ترکیبی طراحی شود:
- دتکتور شعله برای تشخیص سریع شعله
- دتکتور حرارتی افزایشی برای افزایش ناگهانی دما
- آشکارساز گاز برای نشت مواد قابل اشتعال
- پنل آدرسپذیر برای شناسایی دقیق محل حادثه
- آژیر و فلاشر پرقدرت برای هشدار فوری
راههای جلوگیری از وقوع آتشسوزی در آزمایشگاه
در کنار سیستم اعلام حریق، رعایت اصول پیشگیرانه نقش بسیار مهمی در کاهش خطر آتشسوزی دارد.
- نگهداری صحیح مواد شیمیایی
- ذخیره مواد قابل اشتعال در کابینتهای ایمن
- جداسازی مواد ناسازگار
- برچسبگذاری دقیق ظروف
- تهویه مناسب آزمایشگاه
تهویه مناسب باعث کاهش تجمع بخارات قابل اشتعال و سمی میشود و خطر انفجار را کاهش میدهد.
- آموزش پرسنل و دانشجویان
بسیاری از آتشسوزیها به دلیل خطای انسانی رخ میدهند. آموزش نحوه استفاده از تجهیزات، مواد و واکنش در شرایط اضطراری ضروری است.
- بررسی و نگهداری تجهیزات برقی
- کنترل سیمکشیها
- جلوگیری از اضافهبار
- استفاده از تجهیزات استاندارد
- استفاده از تجهیزات ایمنی مکمل
- خاموشکنندههای مناسب (CO₂، پودر خشک، FM200)
- دوش و چشمشوی اضطراری
- شستیهای اعلام حریق در دسترس
- بازبینی دورهای سیستم اعلام حریق
تست منظم دتکتورها، آژیرها و پنل مرکزی باعث میشود سیستم همیشه در شرایط ایدهآل باقی بماند.
جمعبندی
سیستم اعلام حریق آزمایشگاه باید متناسب با سطح خطر و نوع فعالیت طراحی شود. استفاده از دتکتورهای شعله، حرارتی افزایشی و آشکارسازهای گاز در کنار رعایت اصول پیشگیرانه، نقش مهمی در کاهش خطر آتشسوزی دارد. انتخاب تجهیزات مناسب و اجرای استاندارد، نهتنها از خسارات مالی جلوگیری میکند، بلکه جان افراد را نیز حفظ مینماید.
مطالب بسیار آموزنده